Column door Ewa van Rooij – Niepokulczycka – In de dagen voor kerst merk ik het aan mezelf. Mijn agenda loopt leeg, gesprekken worden korter en zachter, en overal hoor ik hetzelfde zinnetje: “Nog even en dan is het rustig.” Alsof rust een afspraak is waar iedereen recht op heeft.
Maar hoe vaker ik dat hoor, hoe duidelijker het wordt: rust is geen vanzelfsprekendheid. Het is iets wat je je moet kunnen permitteren.
Voor veel arbeidsmigranten is kerst geen pauze, maar een vergrootglas. Alles wat het hele jaar al wringt, wordt in deze weken zichtbaarder. Niet omdat het erger wordt, maar omdat de omgeving vertraagt. En wie vertraagt, ziet wie blijft bewegen.
Terwijl woonkamers zich vullen en tafels worden uitgeschoven, telt iemand anders uren. Niet uit werkethos, niet uit ambitie, maar uit noodzaak. Kersttoeslag klinkt feestelijk, maar verdwijnt meestal geruisloos naar huur, openstaande rekeningen of een overboeking naar huis. Cadeaus worden geldbedragen. Gezelligheid wordt verantwoordelijkheid.
Afstand voelt met kerst zwaarder dan anders. Niet alleen de kilometers, maar alles wat eraan vastzit. Vrij nemen kost inkomen. Reizen kost geld. En geld is geen detail, maar de randvoorwaarde om überhaupt keuzes te kunnen maken. Dus blijft iemand waar hij is. Met een telefoon vol foto’s van een tafel waar hij niet aan zit.
Wat me elk jaar opnieuw treft, is hoe normaal we dat zijn gaan vinden. Dat we zeggen: “Ja, zo is het nu eenmaal.” Alsof het natuurwetten zijn en geen afspraken. Alsof flexibiliteit geen richting heeft, maar toevallig altijd dezelfde kant op buigt.
Kerst legt ongelijkheid in tijd bloot. De één gebruikt deze dagen om terug te kijken en vooruit te dromen. De ander rekent. Niet in wensen, maar in weken. Goede voornemens zijn voor wie ruimte heeft. Voor wie van loonstrook naar loonstrook leeft, is vooruitkijken geen reflectie, maar risico.
We zeggen graag dat iedereen kerst viert op zijn eigen manier. Dat klinkt tolerant, maar verhult iets. Nederland kan vertragen omdat anderen doorwerken. In distributiecentra, slachterijen, schoonmaak en logistiek brandt het licht gewoon door. De stilte op straat bestaat dankzij lawaai elders.
Dat is geen verwijt aan mensen die vrij zijn. Het is een constatering over hoe we het hebben ingericht. Pauze blijkt geen universeel recht, maar een privilege.
Misschien is kerst daarom een eerlijk moment om beter te kijken. Om te zien wie er ontbreken aan tafel — en waarom. En om ons af te vragen of waardigheid niet ook zou moeten betekenen: af en toe mogen stilstaan.
Ik wens mijn lezers een fijne kerst. Een tijd om stil te staan bij hoe goed we het hebben — en te beseffen dat juist dát geen vanzelfsprekendheid is, maar een luxe.
Pozdrawiam Ewa