Universiteit Utrecht, 12 december 2025. Promovendus: Carolien Lubberhuizen – Elke keer dat we Belgische aardbeien of Nederlandse tomaten kopen, zijn die geoogst, gesorteerd of verpakt door tienduizenden arbeidsmigranten uit Centraal- en Oost-Europa. Dit proefschrift onderzoekt hoe deze nieuwkomers hun aankomst en het opbouwen van een bestaan ervaren in Westland (Nederland) en Haspengouw (België). In plaats van aankomst als een enkel moment te zien, benadert het onderzoek aankomst als een dynamisch en doorlopend proces dat vorm krijgt via formele procedures, economische systemen en creatieve praktijken van arbeidsmigranten zelf. Centraal staat het concept aankomstinfrastructuren: netwerken van plekken, mensen, procedures en praktijken die bepalen hoe nieuwkomers hun weg vinden en zich oriënteren. Methodologisch gebruikt het proefschrift een infrastructurele etnografie, met veldwerk in kassen, plantages, huisvesting en buurtcentra, 70 interviews en co-creatieve methoden zoals de expositie Gedeelde Oogst, Verbonden Verhalen.
Het proefschrift laat zien dat uitzendbureaus in Roemenië, busjes tussen Polen en Westland, seizoenscontracten, informatiefolders in Poolse winkels en grootschalige huisvestingslocaties samen een aankomstinfrastructuur vormen die bepaalt wie kan werken, bewegen en blijven, en op welke manier. Lokaal beleid en maatschappelijke opvattingen over huisvesting en integratie maken de aankomst ruimtelijk begrensd, onzichtbaar en ‘permanent tijdelijk’. Zelfs wanneer nationale maatregelen misstanden proberen tegen te gaan, versterken deze lokale praktijken vaak de marginalisering, waarbij hiërarchieën op basis van gender en etniciteit een verder marginaliserende rol spelen.
Toch hervormen arbeidsmigranten deze infrastructuren actief door individuele en collectieve praktijken: ze stellen hun terugkeer uit, komen jaar na jaar terug, vormen relaties en gemeenschappen, en creëren kleine ‘ankerplekken’ waar ze zich thuis voelen. Door deze praktijken hervormen ze aankomstinfrastructuren om beter tegemoet te komen aan hun levens en ambities, die voorbij hun rol als goedkope arbeidskracht gaan. Deze al bestaande aspiraties inspireren meer inclusieve en rechtvaardige vormen van samenleven en werken in landbouwregio’s.